Nnwom pii fi anigye mu ase: ɔdefo bi ma dede, obi ka nsɛm, obi bɔ nneɛma, na obi ka sɛ ɛsɛ sɛ wɔde to gua ntɛm. Nanso sɛ wɔn a wɔyɛɛ dwom no ankyerɛw kyɛfa, din ne kwan a wɔbɛfa so anya sika ansa na dwom no akɔ amansan nsa mu a, anigye no betumi adan akasakasa.
Kyɛfa krataa nyɛ nea ɛkyerɛ sɛ nnwomfo nnye wɔn ho nni. Ɛyɛ nkae a ɛma obiara hu nea wɔpenee so bere a adwene da so yɛ foforo. Hena na ɔkyerɛw nsɛm? Hena na ɔyɛɛ dede? Hena na ɔde nne too so? Hena na ɔwɔ hokwan sɛ wɔde ne din kyerɛ? Nsɛmmisa yi yɛ mmerɛw fiase sen akyiri.
Akasakasa taa ba bere a dwom no anya dede. Obi a na ɔyɛ ɔboafo wɔ dan mu no betumi aka akyiri sɛ ne kyɛfa yɛ kɛse. Obi foforo betumi aka sɛ wɔamfa ne din anka ho. Sɛ nkrataa, nkra ne fael din wɔ hɔ a, adwumayɛfo tumi san hwɛ nea ɛkɔɔ so, na ɛnyɛ nkae a obiara de reko.
Afrika nnwom mu adwumayɛfo a wɔne amanɔnefo yɛ adwuma hia eyi kɛse. Bere ahorow, kasa ahorow ne sika kwan ahorow betumi ama nsɛm ayɛ den. Krataa tiawa a ɛkyerɛ din, kyɛfa, nkitahodi, ne onipa a ɔwɔ tumi sɛ ɔde dwom no kɔ gua so no betumi agye asram pii akasakasa.
Nnwomfo a wɔrennya mmoafo kɛse mpo betumi ayɛ ade a ɛyɛ mmerɛw. Wɔbɛtwa wɔn din mu no pɛpɛɛpɛ, akyerɛw nea obiara yɛe, de ɔha mu kyɛfa ato hɔ, na obiara apene so wɔ krataa anaa nkra kwan a wotumi kora so. Akyiri yi, sɛ wɔkɔhwehwɛ mmoa kɛse a, nkyerɛwee no ma wɔn yɛ adwumayɛfo.
Adebo mu anigye ne adwuma nhyehyɛe betumi akɔ bom. Sɛ kyɛfa da hɔ ansa na dwom akɔ gua so a, nnwomfo tumi de wɔn adwene si ade foforo so. Ɛma adamfofa tena, ɛma sika kyɛfa yɛ pefee, na ɛma dwom no nya kwan a ɛho tew sɛ ɛbɛkɔ akyiri.







