Wɔ Indonesia mu no, mmara ho asenni mpanyimfo (MK) ayɛ gyinae bi a ɛma mmea wɔ amanyosɛm mu tumi hyɛ den. Wɔse gyinae no bɛboa ma amanyokuo ahwehwɛ mmea a wobetumi agyina amansan abatow mu.

Asɛm no ne sɛ, sɛ amanyokuo bi de wɔn kandidɛt list ba a, na mmea a wɔwɔ list no mu nnuru 30% a, abatow mpaninfo betumi de asotwe ama wɔn, na wɔtumi si wɔn nkyene wɔ akwan bi mu.

Wɔn a wɔgyinae yi akyi kyerɛ sɛ, ɛnyɛ mmara a ɛpɛ sɛ ɛhyɛ obi so; na mmom ɛyɛ adwuma a ɛpɛ sɛ ɛbue kwan ma mmea bebree nya akwanya wɔ nnipa a wogye wɔn ato mu no mu.

Mpanyimfo a wɔwɔ Parliament mu nso aka sɛ, bere a nhyehyɛe no bɛyɛ den a, amanyokuo bɛhyɛ ase de mmra a ɛma mmea tumi nya nneɛma a ɛhia ma wɔn kampɛn ne wɔn adwumayɛ.

Sɛ gyinae yi bɛyɛ adwuma a, ɛbɛhia sɛ amanyokuo bɛsakra wɔn nkwankyerɛ mu: wɔbɛyɛ nhyehyɛe wɔ mmea a wɔrepɛ, wɔn ntetee, ne sɛnea wobetumi agyina nsɛmmisa a ɛwɔ amansan mu so.

Ebinom nso kyerɛ sɛ, sɛ wonni sika ne akwanya a ɛfata a, ɛbɛyɛ den sɛ amanyokuo bɛtumi ahyɛ 30% no mu. Enti wɔn adwenem no, gyinae yi bɛma wɔn anya adwumaden a ɛde mmoa akwan foforo bɛba.

Asɛm yi ho hia efisɛ, bere a mmea tumi kɔ akyirikyiri wɔ ɔman mu adwene si mu no, nsakrae a ɛfa abusua, adwuma, akwankyerɛ, ne asetra ho tumi nya animuonyam bi.

Sɛ wobisa dɛn na ɛbɛba bio a, ɛbɛyɛ sɛ abatow mpaninfo bɛma mmara no mu nkyerɛkyerɛ mu ada hɔ pefee, na amanyokuo nso bɛsiesie wɔn list nhyehyɛe ansa na bere a wode kandidɛt bɛto gua no adu.

Yɛbɛto so ahwɛ sɛ gyinae yi bɛma mmea a wɔwɔ kurowkɛse ne nkuraa nyinaa tumi anya akwanya pɛpɛɛpɛ, anaa sɛ ɛbɛyɛ nneɛma a ɛkɔ mu ma nkurɔfo a wɔn ho yɛ den nkutoo.

Sɛ wopɛ sɛ wode wo ho hyɛ mu a, wubetumi ahwehwɛ amanyokuo bi a wɔn dwumadi fa mmea ho, na wopɛ ntetee anaa mpɔtam mu asaase adwuma a ɛboa ma nnipa te mmara ne abatow nhyehyɛe no ase.